ประวัติความเป็นมา
ขององค์การบริหารส่วนตำบลตลาดใหญ่

สถานที่ตั้ง
ชื่อบ้าน  บ้านแม่ก๊ะตลาด  หมู่ที่  2  ตำบล  ตลาดใหญ่  อำเภอดอยสะเก็ด 
โทรศัพท์ / โทรสาร  0-5384-0063,0-5384-0579

ประวัติความเป็นมา (โดยย่อ)
เจ้าพญาหลวงเป็นผู้มาจัดตั้งรกรากครั้งแรก มีประมาณ 3 – 4 หลังคาในบ้านแม่ก๊ะ        ซึ่งเดิมชื่อบ้านแม่ค้า (บ้านแม่ก้า) เจ้าพญาหลวงมาอยู่เพื่อเก็บเงินเบี้ยรายทาง เพื่อส่งส่วยให้      เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เพราะที่บ้านแม่ก๊ะเป็นที่ชุมชนค้าของและทางผ่านของพ่อค่าไทยใหญ่ ,พม่า,จีนฮ่อ,แขกและจีน เมื่อเจ้าพญาหลวงถึงแก่กรรม ขุนเมืองเป็นผู้จัดการเก็บเงินเบี้ยรายทางต่อมาและได้สร้างวัดแม่ก๊ะขึ้นในสมัยนั้น ถัดจากขุนเมืองคือเจ้าพญาธนสาร บุตรของขุนเมืองเป็นผู้ดำเนินการ และต่อมามีขุนบำเพ็ญราชเป็นผู้ดำเนินการและได้สร้างโรงเรียนแม่ก๊ะขึ้น     เมื่อมีการปกครองโดยให้แบ่งการปกครองเป็นหมู่บ้านและตำบล ขุนบำเพ็ญราชก็ได้เป็นกำนันคนแรกของตำบลตลาดใหญ่ ในปี พ.ศ. 2475  โดยรวมเอาหมู่บ้านแม่ก๊ะและบ้านแม่จ้อง ขึ้นเป็นตำบลตลาดใหญ่ โดยชื่อตำบลมาจากในหมู่บ้านเหล่านี้เป็นที่ชุมนุมค้าขาย ถือเป็นตลาดใหญ่ในบริเวณนี้ จึงตั้งชื่อตำบลเป็นตำบลตลาดใหญ่พื้นเพดั้งเดิมของชาวบ้านส่วนมากจะเป็นคนพื้นเมืองเชียงใหม่ โดยไม่มีหลักฐานว่าอพยพมาจากที่ใด มีภาษาประเพณีขนบธรรมเนียมเหมือน ๆ คนพื้นเมืองเชียงใหม่ มีแต่หมู่ที่ 2 บ้านแม่ก๊ะตลาด ซึ่งจะมีคนหลายเชื้อชาติเข้ามาตั้งหลักอยู่เป็นเวลานาน เป็นพวกไทยใหญ่ จีน แขก มาตั้งรกรากเป็นเวลาช้านาน ซึ่งคาดว่าคงมาค้าขายเมื่อสมัยก่อน แล้วตั้งหลักปักฐานอยู่ในตำบลตลาดใหญ่การตั้งถิ่นฐานของชาวบ้าน ไม่มีหลักฐานว่าตั้งขึ้นมาเมื่อใด โดยสันนิษฐานว่าชุมชนในตำบลตลาดใหญ่จะตั้งขึ้นมาแบ่งเป็น 2 ชุมชน คือ ที่บ้านแม่ก๊ะและบ้านแม่จ้อง แล้วขยายมีครัวเรือนมากขึ้น จึงตั้งเป็นหมู่บ้านขึ้นมารวม 5 หมู่บ้าน ในปัจจุบัน

สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานสำคัญของท้องถิ่น
1.   สภาพทั่วไป
      1.1  ที่ตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลตลาดใหญ่
             ทิศเหนือ          ติดต่อกับ        ตำบลสง่าบ้าน
             ทิศใต้             ติดต่อกับ        ตำบลแม่คือ  และตำบลแม่ปูคา (อ.สันกำแพง)
             ทิศตะวันออก    ติดต่อกับ        ตำบลแม่ฮ้อยเงิน 
             ทิศตะวันตก      ติดต่อกับ        ตำบลสำราญราษฎร์ 
            ***  ระยะห่างจากอำเภอดอยสะเก็ด ประมาณ  7.4  กิโลเมตร
      1.2  เนื้อที่
            องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดใหญ่มีเนื้อที่โดยประมาณ  4,063 ไร่ หรือ 6.491  ตร.กม.
      1.3 ภูมิประเทศ
            ลักษณะภูมิประเทศของ ต.ตลาดใหญ่ เป็นที่ราบลุ่มทางทิศใต้ของ อ.ดอยสะเก็ด อยู่ในชั้นความสูงประมาณ 300 เมตร ลักษณะพื้นที่ลาดเอียงไปทางทิศใต้ มีลำเหมือง แม่โป่งไหลผ่าน ซึ่งนอกจากจะเป็นแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรแล้ว ยังทำหน้าที่ระบายน้ำออกจากพื้นที่ ต.ตลาดใหญ่ โดยเฉพาะในกรณีน้ำท่วม หรือในฤดูฝนซึ่งมีน้ำมาก ต.ตลาดใหญ่ อยู่ในเขตพื้นที่ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งจะทำให้มีฝนตกในช่วงเดือนพฤษภาคม ถึงเดือนกันยายน และเดือนตุลาคม ถึงเดือนเมษายน จะมีอากาศหนาวเย็น และแห้งแล้ง

      1.4 การแบ่งเขตการปกครอง
            แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 5  หมู่บ้าน  ดังต่อไปนี้ คือ
            1. หมู่บ้านแม่ก๊ะเหนือ      หมู่ที่ 1
            2. หมู่บ้านแม่ก๊ะตลาด      หมู่ที่ 2
            3. หมู่บ้านแม่ก๊ะใต้         หมู่ที่ 3
            4. หมู่บ้านแม่จ้องใต้      หมู่ที่ 4
            5. หมู่บ้านแม่จ้องเหนือ     หมู่ที่ 5

2. สภาพทางเศรษฐกิจ
     2.1  อาชีพ
           อาชีพหลัก  ราษฎรใน ต.ตลาดใหญ่ มีอาชีพหลัก ได้แก่การประกอบอาชีพเกษตรกรรมการทำการเกษตรส่วนใหญ่ ได้แก่ การทำนา ส่วนมากจะทำนาปี ซึ่งจะเห็นได้ว่าพื้นที่การเกษตรส่วนใหญ่จะเป็นที่นา หลังฤดูทำนาปีแล้วในพื้นที่ที่มีน้ำหรือได้รับจากคลองชลประทาน เช่น ในพื้นที่ หมู่4,5 จะมีการปลูกพืชไร่อายุสั้นและพืชผัก เช่น กระเทียม หอมแดง ถั่วลิสง  แตงไทย และพืชผัก ส่วนในพื้นที่    หมู่ 1,2,3 จะไม่มีการปลูกพืชไร่อายุสั้นหรือพืชผัก เนื่องจากไม่มีน้ำเพื่อการเกษตรในฤดูแล้งจะทำนาปรัง และขณะเดียวกันครัวเรือนเกษตรกรรมจะมีการเลี้ยงสัตว์ควบคู่ไปกับการเพาะปลูกเป็นอาชีพเสริมที่ช่วยทำรายได้ให้แก่ครอบครัว สัตว์ที่นิยมเลี้ยง ได้แก่ วัว ควาย สุกร และไก่ เกษตรกรผู้มีอาชีพด้านการเกษตรจะมีรายได้เฉลี่ย 20,000 – 25,000 บาท/ปี/ครัวเรือน
           อาชีพรอง   นอกจากราษฎรส่วนใหญ่ จะมีอาชีพทางด้านเกษตรกรรมแล้ว ยังมีบางส่วนที่ประกอบอาชีพรับจ้าง ซึ่งส่วนมากจะเป็นแรงงานรับจ้างในกิจกรรมหลายประเภท เช่นการก่อสร้าง การทำเฟอร์นิเจอร์ การแกะสลัก การทำร่ม หรือหัตถกรรมพื้นบ้านต่าง ๆในเขต อ.สันกำแพง และตัวเมืองเชียงใหม่ ซึ่งจะมีการจ้างงานเป็นประจำให้มีรายได้ต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังทำการประกอบอาชีพค้าขาย       รับราชการ และทำงานบริการต่าง ๆ ซึ่งจะมีรายได้เฉลี่ย 20,000 – 40,000 บาท/ปี/ครัวเรือน

    2.2  หน่วยธุรกิจ
           - ปั๊มน้ำมัน                                                       1   แห่ง
           - โรงงานอุตสาหกรรม (บ่อสร้างคอนกรีต)         1   แห่ง
           - โรงแรมขนาดเล็ก (เมธีเฮ้าส์)                           1   แห่ง

3. สภาพทางสังคม
    3.1  สถาบันและองค์กรทางศาสนา
           -  วัด   5   แห่ง
              วัดศรีชยาราม                        หมู่ที่ 1
              วัดพรหมจริยาราม                 หมู่ที่ 2
              วัดศรีดอนดู่                           หมู่ที่ 2
              วัดสุนทรศิริ                           หมู่ที่ 3
              วัดมหาวนาภิมุข                     หมู่ที่ 4
           -  โบสถ์  1  แห่ง  (โบสถ์แม่จ้อง  หมู่ที่ 5)
    3.2  สาธารณสุข
           -  สถานีอนามัยประจำตำบล         1  แห่ง
           -  สถานพยาบาลเอกชน               1  แห่ง
           -  ร้านขายยาแผนปัจจุบัน            2  แห่ง
    3.3   ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
           -  สถานีตำรวจชุมชนตำบล(ตชต.)    1  แห่ง
    3.4    สถานฌาปนกิจ
           -  สถานฌาปนกิจ  หมู่ที่  2 , หมู่ที่  4 ,  หมู่ที่  5

4.  การบริการพื้นฐาน
     4.1  การคมนาคม (แสดงจำนวนและสภาพทางคมนาคมทางบก)
           ใช้เส้นทางคมนาคมทางบกเป็นสายหลัก โครงข่ายถนนภายในตำบลมีทางหลวงจังหวัดสายดอยสะเก็ดถึงบ่อสร้าง ผ่านในแนวทิศเหนือ –ใต้และมีถนนแยกจากทางหลวงจังหวัดเข้าสู่หมู่บ้านโดยมีถนนสายสำคัญ ดังต่อไปนี้
           ก. ทางหลวงจังหวัด 1014 สายดอยสะเก็ด – บ่อสร้าง  เป็นถนนลาดยางแอสฟัลท์ตลอดสาย สามารถใช้ได้ทุกฤดู ผ่านบริเวณกลางตำบลค่อนมาทิศตะวันตก ผ่านหมู่ 1,2และ 3 ใช้เป็นเส้นทางติดต่อตัวอำเภอและจังหวัด
           ข. ถนน รพช. หมายเลข 11034 สายบ้านแม่ก๊ะ – หนองหอย แยกจากถนนดอยสะเก็ด –      บ่อสร้าง ที่บ้านแม่ก๊ะตลาด หมู่ที่ 2 แยกไปทางทิศตะวันออกผ่านหมู่ที่ 5 ไป ต.แม่ฮ้อยเงิน ต.แม่โป่ง และ    อ.สันกำแพง เป็นถนนลาดยางสลับกับลูกรัง โดยจะลาดยางในเขตหมู่บ้าน หรือชุมชน เป็นถนนที่สามารถใช้ได้ตลอดปี
           ค. ถนนเชื่อมโยงคมนาคมภายในหมู่บ้าน
               สายที่ 1  แยกจากถนนดอยสะเก็ด – บ่อสร้าง ที่หมู่ที่ 2 ไปทางทิศตะวันออก เข้าหมู่ที่ 4 บ้านแม่จ้องใต้ ผ่านวัดมหาวนาภิมุข ไปหมู่ที่ 5 บ้านแม่จ้องเหนือ เชื่อมถนน รพช.สายแม่ก๊ะ -  หนองหอย สภาพผิวถนนเป็นถนนลาดยางตลอดสาย ถนนแคบ ใช้ได้ตลอดปี
               สายที่ 2  แยกจากถนนดอยสะเก็ด – บ่อสร้าง ที่หมู่ที่ 1 ไปทางทิศตะวันตกผ่าน  กลางหมู่บ้าน หมู่ที่ 1 ไปเชื่อม ต.สง่าบ้าน เป็นถนนลาดยางโดยตลอด สภาพถนนแคบ สามารถใช้ได้ตลอดปี
               สายที่ 3  แยกจากถนนดอยสะเก็ด – บ่อสร้าง ที่หมู่ที่ 2 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้  ผ่านหมู่ที่ 3 เป็นถนนภายในหมู่บ้านลาดยางโดยตลอด ใช้ได้ตลอดปี
      4.2   การไฟฟ้า
             -  มีไฟฟ้าใช้ครบทั้ง 5 หมู่บ้าน
      4.3   แหล่งน้ำธรรมชาติ
             -  ลำน้ำ   2  สาย  ได้แก่  1. ลำน้ำแม่ก๊ะ(แม่ลาย)  2.  ลำน้ำแม่จ้อง(แม่โป่ง)
      4.4   แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น
             -  บ่อน้ำตื้น    129  แห่ง
             -  บ่อโยก      402  แห่ง (บ่อบาดาล)

5. ศักยภาพในตำบล
    ก.  ศักยภาพขององค์การบริหารส่วนตำบล
        (1) จำนวนบุคลากร
              พนักงานส่วนตำบล จำนวน  6  คน      พนักงานจ้างตามภารกิจ จำนวน  4  คน
              ตำแหน่งในสำนักงานปลัดองค์การบริหารส่วนตำบล   4  คน
              ตำแหน่งในส่วนการคลัง   4  คน
              ตำแหน่งในส่วนโยธา        2  คน
        (2) ระดับการศึกษาของบุคลากร
             มัธยมศึกษา/อาชีวะศึกษา/ปวช./ปวส.  4  คน
             ปริญญาตรี    5  คน
             ปริญญาโท    1  คน
        (3) รายได้ขององค์การบริหารส่วนตำบล
              ประจำปีงบประมาณ  2546 จำนวน  5,883,830.59  บาท แยกเป็น
              -  รายได้ที่องค์การบริหารส่วนตำบลจัดเก็บเอง  จำนวน     1  90,611.70  บาท
              -  รายได้ที่ส่วนราชการต่าง ๆ จัดเก็บให้           จำนวน    4,035,473.83  บาท
              -  เงินอุดหนุนจากรัฐบาล                                 จำนวน    1,657,745.06   บาท
              ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2547 จำนวน  7,259,447.24 บาท แยกเป็น
              - รายได้ที่องค์การบริหารส่วนตำบลจัดเก็บเอง  จำนวน     250,316.69   บาท
              - รายได้ที่ส่วนราชการต่าง ๆ จัดเก็บให้           จำนวน  4,182,245.55   บาท
              - เงินอุดหนุนจากรัฐบาล                                  จำนวน  2,826,885.00   บาท
              ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2548  จำนวน  9,312,606.21 บาท  แยกเป็น
              -รายได้ที่ อบต. จัดเก็บเอง                            จำนวน     220,634.70     บาท
              -รายได้ที่ส่วนราชการต่างๆจัดเก็บให้            จำนวน  6,226,657.51    บาท
              -เงินอุดหนุนจากรัฐบาล (ทั่วไป)                    จำนวน  2,144,804.00    บาท
              -เงินอุดหนุนที่รัฐบาลให้โดยระบุ                   จำนวน     720,510.00    บาท
     ข.  ศักยภาพของชุมชนและพื้นที่
          1) การรวมกลุ่มของประชาชน  แยกประเภทกลุ่ม 
              -  กลุ่มอาชีพ 
              -  กลุ่มออมทรัพย์  
              -  กลุ่มอื่น ๆ   ได้แก่ กลุ่มผู้สูงอายุ  กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มเยาวชน ฯลฯ
          2) จุดเด่นของพื้นที่ (ที่เอื้อต่อการพัฒนาตำบล)
               2.1 พื้นที่ตำบลตลาดใหญ่มีขนาดเล็ก  ทำให้สะดวกในการติดต่อประสานงานกับองค์กรภายใน ชุมชน  และการปกครอง
               2.2 มีลำน้ำ 2 สายไหลผ่าน (ลำน้ำแม่โป่ง และลำน้ำแม่ลาย)  ทำให้เอื้อต่อการ เกษตรกรรมในพื้นที่
               2.3 มีทางหลวงจังหวัด 1014  สายบ่อสร้าง – ดอยสะเก็ด  ตัดผ่านตำบลทำให้ สะดวกในการคมนาคมทั้งในด้านการติดต่อประสานงานและการพาณิชย์
               2.4 วิถีการดำเนินชีวิตของชาวบ้านตำบลตลาดใหญ่มีความเรียบง่ายส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม  เป็นสังคมชนบทที่ชาวบ้านรู้จักกันทุกหลังคาเรือน
               2.5 มีองค์กรชุมชนที่มีความหลากหลาย  ทำให้มีการพัฒนาชุมชนในหลายด้าน

**********************************************